پنجره

---

     چند روز پیش نشستی در خبرگزاری ایسنا با برخی از اساتید ارتباطات،رسانه و دين دانشگاه‌هاي ايتاليا، استراليا، اسكاتلند وآمريكا كه براي شركت در همايش بين المللي دين و رسانه در تهران حضور داشتند برگزار شد و در آن به تجزیه و تحلیل ترکیب نگاه سنتی و فضای سایبر و نقش آن در توسعه ی دین پرداخته شد که مطالعه ی کامل آن را به دوستان توصیه می کنم.
     متأسفانه هنوز هستند مدیرانی که یا شرایط جدید عصر اطلاعات را درک نکرده اند و یا به دلیل عدم آشنایی با لوازم این عصر، حاضر به درک آن نیستند. نگاه به دین و مذهب با درک شرایط حاضر و تأثیر استفاده از تکنولوژی های عصرکنونی در تعمیق، بسط و گسترش آموزه های دینی، می تواند الزام ما را به استفاده ی بهینه از تکنولوژی های نوین عصر ارتباطات و یا بهتر بگوییم عصر دانایی محور، صد چندان کند.

---

     دیروز با فاصله ای نه چندان زیاد نسبت به دیدار قبلی بلاگر های روابط عمومی در دومین کنفرانس بین المللی روابط عمومی توفیق یافتم تا یک بار دیگر در جمع این عزان باشم، البته با این تفاوت که اینبار موفق به دیدار و آشنایی با تعدادی دیگر از این دوستان شدم و علاوه بر آن نیز با دوستان روزنامه نگاری آشنا شدم که در فضای مجازی هم قلم می زنند. جای بقیه ی دوستان خالی.
     گزارش این دیدار غیر رسمی  ولی پر محتوی و ارزشمند را می توانید اینجا و اینجا بخوانید.

---

     جناب آقای دکتر رضا برادران کاظم زاده  در سخنرانی خود با عنوان " ظهور اینترنت و دگرگونی در ساختار روابط عمومی " در دومین کنفرانس بین المللی روابط عمومی فرمودند :

" روابط عمومی اینترنتی، اینترنتی کردن فرایندهای قبلی نیست. "

     1 ) روابط عمومی اینترنتی نیازمند ساختار جدیدی است.
     2 ) سیلابس های درسی روابط عمومی در مراکز آموزش عالی کشور، نیازمند باز نگری است.
     3 ) برای تحقق روابط عمومی اینترنتی، علاوه بر آموزش مدیران روابط عمومی، مدیران ارشد سازمان ها نیز نیازمند آموزش می باشند.
     4 ) مزیت های استفاده از اینترنت در روابط عمومی برای مدیران و مخاطبان، تشریح شود.
     5 ) علل عدم موفقیت برخی از سازمان ها در استفاده از اینترنت، مورد بررسی قرار گیرد.
     6 ) تعریفی جامع از روابط عمومی اینترنتی، الکترونیکی، دیجیتال، سایبر، آن لاین، سایبری و سایبرگ ارائه گردد.
     7 ) ...

---

     پیش از این در یادداشت " حاشیه های دومین کنفرانس بین المللی روابط عمومی " عرض کرده بودم که در فرصت های آتی با نگاه خاصی، به تشریح مطالب ارائه شده در این کنفرانس خواهم پرداخت. ان شاءا... سعی خواهم کرد، در یادداشت های خود تحت عنوان " یک جمله، چند نکته " زوایای بیشتری از سخنان بزرگان جهانی عرصه ی روابط عمومی را مورد شناسایی قرار دهم. نظرات تکمیلی دوستان، کارشناسان و صاحب نظران عزیز نیز، می تواند مکمل این مجموعه شود.
     پروفسور "حمید مولانا" در سخنرانی خود در دومین کنفرانس بین المللی روابط عمومی با اشاره به تفسیر مجله ی نایمز پیرامون جنگ امریکا و عراق فرمودند : " جنگ امریکا و عراق ابتدا به صورت یک مسئله ی روابط عمومی مطرح شد و قبل از هر چیز روابط عمومی وارد میدان عمل شد و پس از آن مسئله ی نظامی جنگ، شکل گرفت. "
     با توجه به این تحلیل که خیلی هم دور از انتظار نیست، به صورت کلیدی می توان به چند نکته اشاره کرد :
     1 ) اهمیت نقش و کارکرد روابط عمومی در تمامی عرصه های ( سیاسی، نظامی، فرهنگی، اجتماعی، اقتصادی و ... )
     2 ) روابط عمومی می تواند بستر ساز هر حرکتی باشد.
     3 ) روابط عمومی می تواند در تصمیم سازی های کلان نیز، نقشی بی بدیل داشته باشد.
     4 ) حرکت های بزرگ با بازتاب های جهانی، نیازمند پشتوانه ی قوی افکار عمومی می باشد و شکل دادن به افکار عمومی یا آماده ساختن آن برای اینگونه فعالیت ها بر عهده ی روابط عمومی است.
     5 ) هرچند سلاح روابط عمومی از نوع سلاح گرم و آتش زا نیست، ولی می تواند کارساز تر از هر سلاح گرمی باشد.
     6 ) نگاه مثبت دولتمردان به روابط عمومی، عملکردهای منفی و یا پیامدهای منفی عملکرد آنان را به حداقل کاهش خواهد داد.
     7 ) و ...

---

     یکی از وظایف مهم مدیریت روابط عمومی، مشاوره و تصمیم سازی برای مدیران ارشد سازمان است.تصمیم گیری همواره به عنوان یکی از چالش های جدی در عرصه ی مدیریت مورد توجه بوده است.
     امروزه با افزایش آگاهی های مخاطبان و تولید انبوه اطلاعات، امر تصمیم گیری نیز برای مدیران، کاری سخت به حساب می آید و اغلب با شیوه های درست تصمیم گیری در شرایط کنونی کمتر آشنا هستند.
     دکتر " رایف کینی " در کتاب ارزشمند " تفکر ارزشی راهی به سوی تصمیم گیری خلاق " اشاره می کند که مردم در حالی که باید تصمیم هایشان را بر پایه ی " ارزش ها " یشان اتخاذ کنند، به روش " گزینه ای " تصمیم می گیرند.مدیران وقتی که با یک موقعیت دشوار و حساس تصمیم گیری مواجه می شوند، دچار سردرگمی شده و نمی دانند که آیا باید سراغ روش های تحلیلی تصمیم گیری بروند؟ یا باید به شهود و احساسات درونی خود اکتفا کنند؟
     روابط عمومی ها به عنوان مشاوران امین مدیران ارشد سازمان با ایجاد توازن بین شهود و تحلیل عقلانی صحیح و با استفاده از بازخوردهای عملکرد سازمان در حوزه های مختلف؛ می توانند سازمان را در اتخاذ تصمیمی درست یاری کنند.
     برای ایجاد چنین توازنی توجه به نکات زیر ضروری به نظر می رسد:

     1 - هیچگاه در اتخاذ تصمیم عجله نکنیم
     برای اتخاذ هر تصمیمی بهتر است با واقع نگری، ابتدا به بررسی ابعاد مختلف مسئله بپردازیم و آن را از زوایای مختلف مورد توجه و ارزیابی قرار دهیم. روابط عمومی با نگاه از بالا به موضوع می تواند اشراف کاملی نسبت به موضوع یافته و بازخوردهای آن را از نگاه مخاطبان، کارکنان، مدیران و رهبران فکری سازمان مورد تجزیه و تحلیل قرار دهد.

     2- تصمیم های متعدد را بررسی کنیم
     در اتخاذ تصمیم، مهم این است که گزینه های تصمیم گیری را بیشتر و بیشتر کنیم. اگر خود را در مسیر اتخاذ یک تصمیم، فقط به یک یا دو گزینه محدود کنیم، انتخاب ما نیز محدود خواهد شد. روابط عمومی با توجه به ارتباطات گسترده ای که در سطوح مختلف دارد، می تواند دامنه ی گزینه ها را به میزان زیادتری افزایش دهد، چرا که بررسی گزینه های متعدد، وی را در اتخاذ تصمیمی درست تر و هماهنگ تر با خواست مخاطبان سازمان کمک می کند.

     3- پیامدهای احتمالی هر گزینه در تصمیم گیری را مورد توجه قرار دهیم
     به طور طبیعی هر تصمیمی ممکن است علاوه بر پیامدهای مثبتی که مورد نظر مااست، پیامدهای منفی نیز به دنبال داشته باشد. روابط عمومی به عنوان طراح تصمیمات مهم سازمانی باید با طرح هر گزینه ای برای تصمیم، پیامدهای مثبت و منفی ناشی از تصمیم اتخاذ شده را نیز مورد بررسی و تجزیه و تحلیل قرار دهد و با توجه به این مهم، مدیر یا سازمان را به تصمیمی رهنمون کند که کمترین پیامدهای منفی را در پی داشته باشد.

     4- از تمرین در تصمیم گیری غافل نشویم
     برای اتخاذ تصمیم بهتر، لازم است که همواره مؤلفه های مختلف و مرتبط با سازمان خود را لیست کرده، سپس گزینه های مختلف را برای هر کدام مورد بررسی قرار دهیم. روابط عمومی با توجه به بازخورد هایی که از عملکرد سازمان خود در اختیار دارد، می تواند پیش بینی های متفاوتی را نیز داشته باشد و قبل از وقوع برای هر یک از آنها تصمیماتی را اتخاذ کند. این در حقیقت مانور و تمرینی خواهد بود که به هنگام مواجهه با مسئله، با آمادگی بیشتری به استقبال آن رفته و سازمان را سریع تر در مسیر اتخاذ یک تصمیم درست، هدایت کند.

---

     دومین کنفرانس بین المللی روابط عمومی ایران هم به پایان رسید. هرچند که این کنفرانس هم کاستی هایی داشت ولی بی انصافی است اگر از دستاوردهای - حد اقل علمی و آموزشی - آن بی توجه عبور کنیم. به هر تقدیر باید به دست اندرکاران برگزاری این کنفرانس، دست مریزاد گفت.
     با توجه به اینکه تعداد سخنرانان زیاد بودند و زمان ارائه ی مطالب، اندک؛ به طور طبیعی بسیاری از موضوعات ارائه شده در باکس های خیلی فشرده مطرح و بعضی ها هم الکن ماندند، ولی در هریک نکات جالب توجهی بود و هر نکته هم خود می توانست موضوع قابل بحثی باشد.
     در سایت های مختلف خبری و وبلاگ های دوستان عزیزم، خلاصه و مشروح سخنرانی های این کنفرانس، جهت استفاده ی علاقه مندان گنجانده شده است. من ان شاء ا... سعی خواهم کرد در فرصت های آتی، با طرح موضوعات مختلف از بین بیانات این سخنرانان، مباحث جدیدی را طرح کرده و جهت همفکری بیشتر در اختیار دوستان و علاقه مندان قرار دهم.
     در برگزاری هر همایش یا کنفرانسی، حاشیه های آن همیشه جالب و خواندنی است. در این یادداشت به این حاشیه ها می پردازم:
مراسم افتتاحیه
     _ مطابق معمول تمام همایش ها در ایران، این همایش هم با تأخیری بیش از 40 دقیقه، آغاز شد.
     _ هرجند که قاری مراسم افتتاحیه، آقای کریم منصوری- همان قاری مراسم افتتاحیه ی کنفرانس سران کشورهای اسلامی بود که با قرائت خود، حیرت و تحسین همگان را بر انگیخت- ولی اینبار نتوانست آن فصا را یک بار دیگر بر سالن اجلاس حاکم کند.
     _ در برنامه ی ارائه شده نام وزیر محترم فرهنگ و ارشاد اسلامی هم در صبح روز افتتاحیه جهت سخنرانی به چشم می خورد؛ ولی نه تنها ایشان حضور نیافتند، حتی اعلام هم نشد که چرا ایشان نیامده اند. آخه نا سلامتی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی متولی اول روابط عمومی در کشور است.
     _ مجری برنامه، دوست خوبم آقای آقابیگی در مراسم افتتاحیه به زور می خواست حضار را به دست زدن و تشویق وادار کند. درخواست های مکرر ایشان برای تشویق با بیان هر جمله ای، برخی از حضار را کلافه کرده بود.
مترجم
     _ با توجه به وجود سخنرانان خارجی، ترجمه ی همزمان مطالب هم برای حاضرین صورت می گرفت، ولی نکته ی قابل توجه این بود که:
    - یکی از مترجمین به شدت سرماخورده بود و استفاده کنندگان از این سرویس باید صدای خراشیده و همراه با ( ببخشید ) " فش فش " ایشان را بیخ گوششان تحمل می کردند.
     - یکی دیگر از مترجمین خیلی خودمانی و داش مشتی ترجمه می کرد و این در عین حالی که در نوع خودش جالب بود ولی آدم احساس می کرد دارد به حرف های یک عامی گوش می دهد تا یک استاد ممتاز بین المللی.
     - گوشی موبایل مترجمین در حین کار خاموش که نبود، هیچ؛ حتی روی ویبره هم نگذاشته بودند و ما همزمان با گوش دادن به ترجمه ی سخنرانی ها باید صدای زنگ مترجمین را هم گوش می کردیم. حالا صدای زنگ موبایل های حضار بماند.
     - ظاهرا" هیچ نظارتی از سوی مدیریت سالن بر کار مترجمین صورت نمی گرفت یا بهتر است بگوییم نمی گیرد؛ چون گاهی هم که هوس می کردند، کار ترجمه را برای لحظاتی متوقف و به کار دیگری می پرداختند و بعد هم البته عذرخواهی می کردند.
عکس
     _بازار عکس و عکاسی در هر دو روز داغ داغ بود و هر چه به لحظات آخر کنفرانس می رسیدیم این بازار داغ تر می شد. عکس های یادگاری در فضاهای سالن اجلاس، پشت میزها با هدفون های ترجمه ی همزمان، بر روی صندلی های هیأت رئیسه، در کنار میهمانان خارجی و البته شخصیت های علمی و صاحب نام و خلاصه به شکل های مختلف. ناگفته نماند، بعضی از دوستان زحمت کشیده و ما را هم در این عکس ها شریک کردند.
نمایشگاه
      _ نمایشگاه جنبی دومین کنفرانس هم، هرچند کوچک ولی جالب و دیدنی بود. مخصوصا" که طبق روال همه ی نمایشگاه ها ما عادت داریم بیشتر دنبال بروشورها، کاتالوگ ها و البته هدایای تبلیغاتی این غرفه ها باشیم تا استفاده از محتویات ارائه شده. البته این مسئه خیلی کم بود؛ ولی بود.
پذیرایی
     _ تعداد زیاد حاضرین در کنفرانس( به ویژه روز اول ) و فضای محدود پذیرایی، این امر را دچار مشکل کرده و کیفیت آن را تا حدودی پایین آورده بود. این مسئله بیشتر کسانی را آزرده کرد که اولین کنفرانس بین المللی را سال گذشته با پذیرایی خیلی مطلوب تری، تجربه کرده بودند.
     _ روز اول فضای کوچک نمازخانه باعث شده بود که آقایان جای نماز خانم ها را هم اشغال کنند و این موضوع اعتراض خانم ها را به دنبال داشت ولی در روز دوم فضای جدیدی را برای آقایان فرش کرده بودند و این مشکل مرتفع شده بود.
     _ کیفی را که در همایش به مدعوین هدیه کردند، پر از هیج بود، فقط تبلیغات یکی از غرفه های نمایشگاه محتوای آن را تشکیل می داد و از محتویات علمی و آموزشی در آن خبری نبود. البته ناگفته نماند، فیش های غذای هر دو روز هم داخل کیف بود.

---

     نسیم تغییرات که اکنون سرتاسر دنیا را در می نوردد، از یک سو نوید بخش دنیایی آزاد است و از سویی دیگر تهدیدی جدی برای غرق شدن در باتلاقی که رهایی از آن کار ساده ای نیست.
     پیشرفت سریع امروز بشر در حوزه ی " فن آوری ارتباطات " به گونه ای زندگی آدمی را دچار تحول و دگرگونی کرده است که جامعه شناسان از آن به عنوان " عصر نوین " یاد می کنند.
     به طور طبیعی همزمان با این تغییرات، نیاز ها و ابزار ها نیز تغییر کرده است. اقتصاد امروز دیگر وابسته ی صرف به سرمایه، نیروی کار و ابزار فیزیکی نیست؛ بلکه فن آوری های ارتباطی به جای ابزارهای اقتصادی و صنعتی و اطلاعات به عنوان اصلی ترین ابزار اقتصاد، نقشی تعیین کننده دارند.
     فرهنگ و سیاست نیز به تبع همین تغییرات بر محور ارتباطات و اطلاعات تعریف می شوند و کشورها، دولت ها و ملت ها به میزان بهره مندی از این فن آوری جدید جایگاه خود را در عرصه ی بین المللی تعیین و تبیین می کنند. شکاف های دیجیتالی حاصل از جامعه ی نوین که از آن به عنوان " جامعه ی اطلاعاتی " یاد می شود نیز ناشی از تقدم و تأخر حضور و بهره مندی جوامع از این فن آوری روز دنیا می باشد.
     با توجه به ویژگی های جامعه ی اطلاعاتی، دیگر اطلاعات خاص یک طبقه ی مشخص یا برخوردار از امتیازات خاص نیست، بلکه این اطلاعات لایه های مختلف یک جامعه را در نوردیده و همگان به هر میزان می توانند از آن بهره مند شوند.
     با توجه به چنین شرایطی، وقتی سخن از دموکراسی، عدالت اجتماعی و توزیع عادلانه ی ثروت و قدرت به میان می آید؛ می بینیم که توزیع عادلانه ی اطلاعات را نیز باید به پیش شرط های تحقق عدالت در جامعه اضافه کنیم و چه بسا که این مورد اخیر، تحقق دیگر عوامل را عملی تر و عینی تر کند.
     روابط عمومی ها با همکاری نزدیک با رسانه های دیداری و شنیداری به همراه ابزار های نوین اطلاع رسانی، می توانند به عنوان بازیگران اصلی عرصه ی توزیع اطلاعات به ایفای نقش بپردازند.
     روابط عمومی الکترونیک به عنوان منبع اصلی ارتباط دولت و ملت و رسانه ها نیز به عنوان ابزار اصلی این ارتباط، می توانند خلاُ موجود را به شیوه ای منطقی پر کرده و رسالت خود را در عرصه ی اطلاع رسانی درست، شفاف و متناسب با شرایط عصر حاضر، به انجام رسانند.

---

     آنچه بیش از حجم گسترده ی اطلاعات در دنیای سایبر اهمیت دارد، مسئله ی مشروعیت اطلاعات ارائه شده و قابل دسترسی در تور جهان گستر وب است. این که امروزه هرکس می تواند بدون هیچ محدودیتی اطلاعات و دیدگاه های خود را آزادانه مطرح کند اگر چه به نوعی نشان از افزایش سطح آزادی های فردی در عصر فرا اطلاعات محسوب می شود، اما از دیگر سو باعث شده تا ما با بحران مشروعیت اطلاعات مواجه شویم. در حالی که امروز هر فردی از امکانات و اختیارات یک رسانه ی عظیم و گسترده بهره مند شده که تا پیش از این تنها در اختیار صاحبان رسانه های بزرگ بوده است نکته مثبتی است، اما در مقابل این اختیارات، افراد هیچ مسئولیتی در قبال جامعه و قانون ندارند و تنها از آزادی های آن بهره می برند. در این شرایط چه تضمینی برای صحت اطلاعات قابل دسترس کاربران وجود دارد؟ در صورت ارائه ی اطلاعات نادرست و یا مغایر با ارزش ها و هنجارهای جامعه، چه مسئولیتی متوجه ارائه کنندگان این اطلاعات است؟!
      با این توضیحات به نظر می رسد که آلودگی اطلاعاتی، به معنی محتوای اطلاعات قابل دسترس کاربران اینترنتی، از کمیت اطلاعات قابل دسترس کاربران اینترنت مهم تر باشد.
     برای ایجاد توازن بیشتر بین این دو؛ ایجاد سایت های تخصصی روابط عمومی الکترونیک و وبلاگ های ارائه شده در این سایت ها با هویت و  شناسنامه ی روشن و شناخته شده  به همراه ارائه ی سرویس ها ی مجزا به روابط عمومی های سازمان ها، نهادها، شرکت ها و ... در چنین فضایی و تعامل سازنده ی آن با روزنامه نگاران، می تواند ضمن تسهیل اطلاع رسانی در فضای رسانه ای جامعه، معضل مشروعیت اطلاعات را تا میزان بسیار زیادی مرتفع سازد.

---

     در مطالب گذشته بیان کرده بودم که روابط عمومی سنتی و دیجیتال، مکمل یکدیگر می باشند ولی نباید از این نکته غافل شد که مخاطب در روابط عمومی دیجیتال با مخاطبان در روابط عمومی سنتی از یک جنس نبوده و تفاوت های بسیاری دارند که توجه به این تفاوت ها و نگرش درست نسبت به آن، فعالیت روابط عمومی دیجیتال را هدفمندتر خواهد کرد.
     وقتی سخن از روابط عمومی دیجیتال به میان می آید دیگر با مخاطبان عادی همیشگی روبرو نیستیم، بلکه مخاطبان ما کسانی هستند که عموما" از سطح علمی بالاتری برخوردارند و حد اقل اینکه کار با اینترنت، کامپیوتر و ... را خوب می دانند. هرجند که در این میان مخاطبان مشترک با گذشته را هم می توانیم بیابیم.در چنین شرایطی ادبیات گفتمان در روابط عمومی هم باید متفاوت از گذشته شده و متناسب با شهروند قرن بیست و یکم تعریف گردد.
     مخاطب در روابط عمومی دیجیتال، دیگر متعلق به یک محدوده ی جغرافیایی مشخص نیست و نمی توان برای آن حد و مرزی را متصور شد؛ هر شخصی از هر نقطه ای از دنیا که به نوعی با موضوع ارتباط داشته باشد، به هنگام ارتباط مجازی با سازمان، مخاطب ما خواهد بود و اگر روابط عمومی در تلاش برای اقناع چنین مخاطبانی نباشد، چایگاه خود را نزد افکار عمومی - که در شرایط کنونی بسیار بیشتر از گذشته هستند - از دست خواهد داد.
     در روابط عمومی دیجیتال، کلیه ی روزنامه نگاران و خبرنگاران سایت های مختلف خبری در جای جای این دهکده ی جهانی که به نوعی دنبال خبر یا مطلبی پیرامون حوزه ی فعالیت سازمان ما باشند؛ برای تحلیل ها و تولیدات خبری خود - چه مثبت و چه منفی - دیگر نیازی به واسطه های خبری نداشته و بدون واسطه می توانند به عنوان مخاطبان خاص روابط عمومی مطرح باشند که توجه به این نکته، حساسیت کار روابط عمومی دیجیتال را در چگونگی انتقال اطلاعات و توجه به پیامد های آن، دو چندان می کند.
     تعمق در نکاتی که مطرح شد، شناخت دقیق تری از مخاطبان در حوزه ی روابط عمومی دیجیتال را به دست می دهد و توجه بیشتر به اهمیت مخاطب شناسی در چنین شرایطی را بیش از پیش آشکار می سازد.

     تدریجی بودن تغییرات و دگرگونی در هر عرصه ای، بر هیچکس پوشیده نیست و ما نیز با توجه به سیر شتابان تحولات در عصر کنونی، شاهد تغییرات در تمامی عرصه ها هستیم.
     در دنیای اطلاعات و ارتباطات هم، رسانه های جدید زبان خاص خود را می یابند و در عین حال رسانه های قدیمی نیز تلاش می کنند تا خود را با وضعیت جدید هماهنگ سازند.
     نمود عینی این دیگرگونی ها و تحولات را می توان در تأثیر پذیری گرایشات مختلف ژورنالیسم از یکدیگر سراغ گرفت. ژورنالیسم رادیویی با روخوانی ساده از اخبار روزنامه ها آغاز شد و ژورنالیسم تلویزیونی نیز پس از آن، همانند ژورنالیسم رادیویی، البته با اضافه نمودن تصاویر همراه شد.
     روزنامه ها پس از تثبیت اخبار رادیو و تلویزیون، انتشار چندین نسخه در روز را کنار گذاشتند؛ رادیو شیوه ی برنامه سازی خود را به دلیل وجود تلویزیون به شکل چشمگیری تغییر داد و در پی یافتن راه های جدیدی برای جذب مخاطبان بیشتر گام برداشت و ... .
     استفاده ی رسانه های سنتی از اینترنت برای تکمیل و گسترش دامنه ی فعالیت هایشان، نمونه ای خوب از این رفتار های هماهنگ شونده است که هیچ گریزی هم از آن نیست و امروزه روزنامه های سایبر گواه بسیار خوبی بر این مدعا هستند.
     بر اساس آماری که یونسکو منتشر کرده است، تعداد رایانه های متصل به اینترنت در سال 1981 حدود 213 دستگاه بود، در حالی که این تعداد در پنج سال بعد (1986) به پنج هزار دستگاه افزایش یافت و جالب تر آنکه این تعداد در اوایل سال 1999 به بیش از 56 میلیون کاربر رسید و در حال حاضر ... ؟! ؛ که بیشتر به یک " انفجار " شبیه است تا یک روند رشد طبیعی.
     رشد و فراگیری شتابان و غیر قابل پیش بینی اینترنت به عنوان یک ابزار اطلاع رسانی ناشی از نقش این رسانه در تحول ساز و کارهای سنتی اطلاع رسانی است و این پیشرفت سریع، خواه ناخواه تغییراتی را در نحوه ی اطلاع رسانی بوجود آورده است و این تغییرات را پایانی نیست و پذیرش این واقعیت از سوی کارگزاران این عرصه، امری گریز ناپذیر و در عین حال حیاتی است.
     روابط عمومی نیز در این فضا از قافله ی تغییرات بی نصیب نمانده است. خیز همه جانبه ی روابط عمومی ها به سوی روابط عمومی دیجیتال- هرچند به صورت غیر حرفه ای- در همین راستا قابل ارزیابی است. به اعتقاد من و با توجه به شواهدی که در این نوشتار به آن اشاره شد؛ ضمانت بقای 50 ساله ی روابط عمومی در ایران را، همراهی با تغییرات و حرکت به سوی روابط عمومی دیجیتال، تضمین می کند.