پنجره

باز این چه شورش است که در خلق عالم است

باز این چه نوحه و چه عزا و چه ماتم است

داستان امام حسین (ع) و شهادت مظلومانه وی و هفتاد و دو تن از یاران با وفایش با رگ و پوست و خون هر ایرانی مسلمان عجین شده است . هر جرعه آبی که می نوشیم با سلام بر لب تشنه ابا عبدا... آغاز می شود. حتی پسر 5 ساله من بیش از یک سال است که از من در باره " ابوالفضل " می پرسد ! و ...

راستی رمز ماندگاری قیام عاشورا پس از گذشت بیش از 14 قرن در چیست ؟

در تاریخ به حادثه عاشورا از منظر های مختلف نگریسته شده و تحلیل های فراوانی پیرامون آن صورت گرفته و بدون شک ؛ تحریف هایی هم ممکن است در آن شده باشد ، که گریزی هم از آن نیست.

من می خواهم این بار از پنجره روابط عمومی به این رویداد تاریخی نگاهی دیگر داشته باشم .

هر گاه در این رویداد از  " زینب (س) " سخن به میان می آید ، بلا فاصله توصیف "پیام رسان دشت کربلا " نیز در ذهن تداعی می شود.

هر رویدادی تا با اطلاع رسانی همراه نشود به ثبت نخواهد رسید و در افکار عمومی نفوذ نکرده و تأثیر گذار نخواهد شد. اما نفوذ و تأثیر این رویداد (حادثه عاشورا) فراتر از حد انتظار بوده و هست. چرا؟

این خود نیز پیامی است به ما به عنوان متولیان ، کارگزاران و کارشناسان روابط عمومی که ، چگونه اطلاع رسانی کنیم.

البته این مقوله ای است که خود فصل تازه ای را می طلبد، ولی اگر بخواهیم نگاهی اجمالی به این مهم داشته باشیم ؛ برداشت اولیه و عامیانه این است که در یک پیکار سخت ، یک طرف یا شهید شده اند و یا به اسارت رفته اند ، واین یک شکست قلمداد شده و شکست خوردگان نباید اطلاع رسانی کنند،چون باید از ضعف های خود بگویند و ... که افتخاری نیست !

البته همانگونه که بیان شد این نگاهی عوامانه به این رویداد است و اهمیت کار اطلاع رسانی در همین جا مشخص می گردد که :

1-      چگونه می توان از یک رویداد به ظاهر شکست خورده به گونه ای اطلاع رسانی دقیق و شفاف ، - تأکید میکنم اطلاع رسانی دقیق و شفاف _ نمود که تصویر ذهنی ، برداشت های عامیانه و افکار عمومی را کاملا" تغییر داد و در عین حال ماندگار و ابدی ساخت ؟!

2-      پیام رسانان این رویداد در سخت ترین و بد ترین شرایط ممکن ( یعنی در اسارت ) رسالت روابط عمومی و اطلاع رسانی این واقعه را بر عهده گرفتند و البته موفق هم بودند. یعنی ...

 کتاب " مدیریت مشارکتی و برسی نظام پیشنهاد ها " حاصل تجربیات شش ساله بنده در روابط عمومی سازمان آموزش و پرورش شهرستان های استان تهران می باشد که به صورت کاملا" کاربردی و عملیاتی در سه فصل       " مدیریت مشارکتی ، شیوه های مدیریت مشارکتی و مدیریت مشارکتی در آموزش و پرورش " به همراه یک بخش ضمائم حاوی فرم های اجرایی نظام پیشنهاد ها در 87 صفحه تألیف و توسط انتشارات آذر برزین زیر چاپ رفته است.
جا دارد از همکاری کلیه مسؤولین روابط عمومی مناطق آموزش و پرورش شهرستان های استان تهران که در زمان  مسؤولیت بنده در این سازمان ، مرا یاری و مراحل آزمون و خطای این پروژه را تقبل نمودند، صمیمانه قدر دانی و تشکر نمایم.

در آینده به مباحثی از این کتاب خواهم پرداخت.

در دو بخش گذشته این یاد داشت با اشاره به یکی از آفت های جدی در عرصه روابط

عمومی به عوامل تأثیر گذار بر روزمررگی روابط عمومی ها به عوامل درون حاکمیت اشاره شد و حال" عوامل خارج از حاکمیت" را مورد بررسی قرار می دهیم:
1- کارکنان سازمان ها : کارکنان در هر سازمانی با توجه به خواسته هایی که از روابط عمومی دارند به عنوان عوامل خارج از حاکمیت قلمداد شده اند نه به عنوان کارگزاران دولت.
روابط عمومی های غیر متخصص به جای ارتقای سطح دانش کارکنان نسبت حقوق خو در قبال دولت، سازمان و مردم ؛ آنها را در سطح رفع حاجات مادی و یا ایجاد تسهیلات رفاهی به دلیل تأثیر گذاری عینی و یا راحت تر بگوییم به منظور ایجاد چهره ای مطلوب از روابط عمومی در ذهن کارکنان متوقف نموده اند. هر چند که این نوع فعالیت ها نیز می تواند در زمره فعالیت های روابط عمومی به عنوان رابط بین کارکنان و مدیران قرار گیرد و لی هیچگاه نباید به عنوان یک اصل و وظیفه روابط عمومی تلقی گردد ، چرا که این خود باعث دوری روابط عمومی از عرصه فعالیت های اصلی خود خواهد شد و پیگیری اینگونه امور به قدری متنوع و زیاد هست که به ناچار روابط عمومی را به روزمررگی خواهد کشاند .
2- ارباب جراید : ارباب جراید به عنوان خواستگاه واقعی افکار عمومی باید به عنوان آیینه تمام نمای این افکار انجام وظیفه نماید و برای این منظور اطلاع رسانی شفاف و بدور از حب و بغض  و خط مشی های سیاسی دنبال گردد .
هرگاه رسانه ها در انجام این رسالت خود صادقانه گام بردارند کمک شایانی به روابط عمومی ها به عنوان دستگاه پاسخگو به مخاطبان از کانال رسانه ها خواهند بود و در چنین شرایطی  روابط عمومی ها به ناچار باید با اطلاع رسانی شیشه ای و کاملا" شفاف ارتباط مطلوب تری با رسانه ها برقرار کرده و به خواست آنان که خواست واقعی مردم خواهد بود گردن نهند و در غیر این صورت ، اگر رسانه ها فقط به دنبال نقاط ضعف سازمان ها نه برای نقد صادقانه که برای کوبیدن و بهره برداری های سیاسی و ایجاد چالش در افکار عمومی باشند روابط عمومی ها نیز به چالش کشیده شده و به عنوان توجیه گر و در نقش سرپوش گذارنده بر آنچه که از این رسانه ها منتشر می شود ، عمل خواهد کرد و این آغازی بر روزمررگی های روابط عمومی در این مسیر خواهد بود.

1- دولت : دولتمردان وسیاستگذاران هر نظامی ، تبیین کننده نقش مردم در حاکمیت می باشند.میزان اعتقاد دولت به دسترسی مردم به جریان آزاد اطلاعات ، تعیین کننده حد و مزر روابط عمومی درجوامع باز و فارغ از سیستم های مدیریتی بسته خواهد بود. هرچقدر بر میزان اطلاعات و دانش عمومی مردم افزوده شود ، با حقوق خود نسبت به حاکمیت بیشتر آشنا شده و کارکرد روابط عمومی در چنین شرایطی تخصصی تر ، پویا تر و معنا دار تر خواهد بود و بالعکس به هر میزانی که جامعه سنتی تر و بدور از جریان آزاد اطلاعات باشد ، روابط عمومی نیز به حاشیه رانده شده و برای توجیه حضور خود به ناچار به روزمررگی کشانده خواهد شد.
2- مدیران سازمان ها : سازمان ها به عنوان اولین کانال ارتباط مخاطبان بیش از هر عنصر دیگری در پویایی روابط عمومی ها مؤثر می باشند ، و مدیران به عنوان عامل اصلی در هر سازمانی می توانند در تعیین نقش و جایگاه روابط عمومی به عنوان حلقه واسط بین سازمان و مردم ؛ تأثیر گذار باشند .

اگر مدیران به مدیریت مشارکتی به معنای واقعی آن – نه به شکل صوری و فقط در گفتار – اعتقاد داشته باشند ، پر واضح است که باید استراتژی سازمان را با مشارکت کارکنان و نظر و خواست مخاطبان خود تعریف نمایند. در این نوع مدیریت ؛ کارکنان و مخاطبان سازمان نه تنها از تمام امور سازمان اعم از سیاست گذاری ها و راهبرد ها آگاه خواهند بود بلکه با ارائه نظرات و پیشنهاد های خود در تصمیم سازی ها دخیل و بر انجام امور و جریان حرکتی سازمان نیز نظارت مستقیم و غیر مستقیم خواخند داشت. مدیران نیز در چنین سیستمی ملزم به پاسخگویی در قبال مسؤولیت های خود خواهند بود و اینجاست که روابط عمومی به عنوان یک نهاد پویا و در راستای رسالت های اصلی خود ، از انفعال خارج شده  ، به انجام وظیفه خواهد پرداخت.
ولی در صورتی  که مدیران به اداره سازمان به شیوه های سنتی بپردازند – که متأسفانه بیشتر مدیران ما با این رویکرد به مقوله مدیریت می نگرند – بی تردید روابط عمومی هم از اطلاع رسانی شفاف دور شده و بیشتر به عنوان توجیه گر اعمال نادرست سازمان به ایفای نقش می پردازد و ادامه این روند یعنی پاسخ های از پیش تعیین شده برای توجیه افکار عمومی و افتادن در دام روزمررگی .
3- مدیران و کارگزاران روابط عمومی : با توجه به تمامی مسائل مطرح شده به اعتقاد بنده اگر مدیران روابط عمومی با این فن به شکل حرفه ای آشنا باشند ؛ حتی المقدور اجازه نخواهند داد این آفت (روزمررگی ) دامنگیر این نهاد شود .
با نگاهی به پیشینه تاریخی روابط عمومی ها در ایران ، می بینیم که هرگاه مدیر روابط عمومی از بین افراد غیر متخصص و یا بدور از تجربه کافی در این عرصه انتخاب شده است ، فقط به دلیل عدم آشنایی با این فن ، روابط عمومی را به سمت و سویی برده است که حتی برداشت عمومی از این حرفه را تغییر داده است ، تا حدی که اغلب مدیران سازمان ها یا فکر می کنند یا بهتر است بگوییم ترجیح می دهند که اینگونه فکر کنند ! که مدیر روابط عمومی اگر خطاط خوب ، مجری خوب و مداح خوب و یا ... باشد ، برای این حرفه کفایت می کند! و گزینش مدیران و مسؤولین غالبا" بر این اساس شکل می گیرد.

در بخش سوم این یادداشت به بررسی نقش عوامل خارج از حاکمیت خواهیم پرداخت .